ชะพลู

สรรพคุณ

 ผล  -  เป็นส่วนผสมของยารักษาโรคหืด แก้บิด 

ราก ต้น ดอก ใบ - ขับเสมหะ

ราก - แก้ธาตุพิการ บำรุงธาตุ แก้ท้องขึ้นอืดเฟ้อขับลม แก้บิด

ทั้งต้น

 - แก้เสมหะ ท้องอืด ท้องเฟ้อ

- รักษาโรคเบาหวาน

ดอกแก้ว

 ดอกแก้ว

สรรพคุณของดอกเเก้ว
- ช่วยขับพยาธิตัวตืด
- แก้โรคบิด
- ท้องเสีย
- แก้ไขข้ออักเสบ
- เป็นยาขับประจำเดือน

แค

แค

1.ยอดแค อุดมไปด้วยวิตามินซึ่งมีส่วนช่วยต่อต้านและยับยั้งมะเร็ง เพราะมีสารที่มีฤทธิ์ช่วยยับยั้งการก่อกลายพันธุ์ สามารถช่วยลดความเสี่ยงของการเกิดโรคมะเร็งได้เป็นอย่างดี (ดอก,ยอดอ่อน)

2.ช่วยเสริมสร้างภูมิคุ้มกันให้กับร่างกาย ช่วยป้องกันและรักษาอาการหวัด (ดอก)
3.ช่วยดับพิษร้อนในร่างกาย แก้ร้อนใน กระหายน้ำ (ใบสด, ดอกโตเต็มที่)
4.ช่วยคุมธาตุในร่างกาย (เปลือกต้น)
5.ช่วยบำรุงแลรักษาสายตา เนื่องจากมีเบต้าแคโรทีนที่ร่างกายสามารถเปลี่ยนเป็นวิตามินเอได้ (ดอก,ยอดแค)

ฟ้าทะลายโจร

ฟ้าทะลายโจร

สรรพคุณของฟ้าทะลายโจร- แก้ไข้ทั่ว ๆ ไป เช่น ไข้หวัด ไข้หวัดใหญ่

- ระงับอาการอักเสบ  พวกไอ เจ็บคอ คออักเสบ ต่อมทอนซิล หลอดลมอักเสบ ขับเสมหะ รักษาโรคผิวหนังฝี

- แก้ติดเชื้อ พวกทำให้ปวดท้อง ท้องเสีย บิด และแก้กระเพาะลำไส้อักเสบ

- เป็นยาขมเจริญอาหาร  

บัวบก

บัวบก

สรรพคุณของบัวบก

-                  - ช่วยแก้อาการวิงเวียนศีรษะ

-                  - ช่วยผ่อนคลายความเครียดช่วยทำให้เลือดไปเลี้ยงส่วนต่าง ๆ ได้ดียิ่งขึ้น

-                  - ช่วยกระตุ้นการสร้างเนื้อเยื่อใหม่

-                  - ใช้เป็นยาบำรุงกำลัง บำรุงร่างกาย

-                  - ช่วยบำรุงโลหิตในร่างกาย

-                   - ช่วยบำรุงหัวใจ

-                   - ช่วยฟื้นฟูสุขภาพจากโรคภัยไข้เจ็บต่าง ๆ

-                  - ช่วยทำให้จิตใจสดชื่น อารมณ์แจ่มใส

กระเจี๊ยบ

กระเจี๊ยบ

สรรพคุณของกระเจี๊ยบ 

กลีบเลี้ยงของดอก หรือกลีบที่เหลืออยู่ที่ผลของกระเจี๊ยบ
1.เป็นยาลดไขมันในเส้นเลือด และช่วยลดน้ำหนักด้วย
2.ลดความดันโลหิตได้โดยไม่มีผลร้ายแรงแต่อย่างใด
3.น้ำกระเจี๊ยบทำให้ความเหนียวข้นของเลือดลดลง
4. ช่วยรักษาโรคเส้นโลหิตแข็งแรงได้ดี
5. น้ำกระเจี๊ยบยังมีฤทธิ์ขับปัสสาวะ เป็นการช่วยลดความดันอีกทางหนึ่ง
6. ช่วยย่อยอาหาร เพราะไม่เพิ่มการหลั่งของกรดในกระเพาะ
7. เพิ่มการหลั่งน้ำดีจากตับ
8. เป็นเครื่องดื่มที่ช่วยให้ร่างกายสดชื่น เพราะมีกรดซีตริคอยู่

ใบของกระเจี๊ยบ 

-                   มีรสเปรี้ยว แก้โรคพยาธิตัวจี๊ด ยากัดเสมหะ แก้ไอ ขับเมือกมันในลำคอให้ลงสู่ทวารหนัก

ดอกของกระเจี๊ยบ

-                   แก้โรคนิ่วในไต แก้โรคนิ่วในกระเพาะปัสสาวะขัดเบา ละลายไขมันในเส้นเลือด กัดเสมหะ ขับเมือกในลำไส้ให้ลงสู่ทวารหนัก

ผลของกระเจี๊ยบ

 - ลดไขมันในเลือด แก้กระหายน้ำ รักษาแผลในกระเพาะ

เมล็ดของกระเจี๊ยบ

 -  รสเมา บำรุงธาตุ บำรุงกำลัง แก้ดีพิการ ขับปัสสาวะ ลดไขมันในเส้นเลือด
นอกจากนี้ ได้บ่งสรรพคุณโดยไม่ได้ระบุว่าใช้ส่วนใด ดังนี้คือ แก้อ่อนเพลีย บำรุงกำลัง บำรุงธาตุ แก้ดีพิการ แก้ปัสสาวะพิการ แก้คอแห้งกระหายน้ำ แก้ความดันโลหิตสูง กัดเสมหะ แก้ไอ ขับเมือกมันในสำไส้ ลดไขมันในเลือด บำรุงโลหิต ลดอุณหภูมิในร่างกาย แก้โรคเบาหวาน แก้เส้นเลือดตีบตัน นอกจากใช้เดี่ยวๆ แล้วยังใช้ผสมในตำรับยาร่วมกับสมุนไพรชนิดอื่นใช้ถ่ายพยาธิตัวจี๊ด

ตะไคร้

ตะไคร้

           

สรรพคุณของตะไคร้

ต้นของตะไคร้
1.รสฉุน  แก้หวัด ปวดศีรษะ ไอ
2.แก้ท้องอืดท้องเฟ้อ แน่นจุกเสียด ขับลมในลำไส้ บำรุงไฟธาตุ
3. ทำให้เจริญอาหาร แก้ปวดกระเพาะอาหาร แก้ท้องเสีย
4.แก้ปวดข้อ ปวดเมื่อย ฟกช้ำจากหกล้ม ขาบวมน้ำ
5. แก้โรคทางเดินปัสสาวะ นิ่ว ขับปัสสาวะ ประจำเดือนมาผิดปกติ
6. แก้ปัสสาวะเป็นเลือด แก้โรคหืด

รากของตะไคร้
1. แก้เสียดแน่น แสบบริเวณหน้าอก ปวดกระเพาะอาหารและขับปัสสาวะ
2. บำรุงไฟธาตุ ขับปัสสาวะ แก้นิ่ว แก้ปัสสาวะพิการ
3.รักษาเกลื้อน แก้อาการขัดเบา

 ใบสดของตะไคร้

-                   มีสรรพคุณช่วยลดความดันโลหิตสูง แก้ไข้

สารภี

สารภี

สรรพคุณ 

ดอกสดและแห้ง

-  ใช้เข้ายาหอมบำรุงหัวใจ

ดอกตูม

 - ย้อมผ้าไหม ให้สีแดง

ผลสุก

-  รับประทานได้ มีรสหวาน เป็นยาบำรุงหัวใจ ขยายหลอดโลหิต

เตยหอม

เตยหอม

สรรพคุณ 

ต้นและราก  
-  ใช้เป็นยาขับปัสสาวะ แก้กระษัย

ใบสด
-  ตำพอกโรคผิวหนัง
-  รักษาโรคหืด
-  น้ำใบเตย ใช้เป็นยาบำรุงหัวใจให้ชุ่มชื่น  
-  ใช้ผสมอาหาร แต่งกลิ่น ให้สีเขียวแต่งสีขนม

กระชาย

กระชาย

สรรพคุณ 

เหง้าใต้ดิน 

- มีรสเผ็ดร้อนขม แก้ปวดท้อง มวนในท้อง ท้องอืดท้องเฟ้อ บำรุงกำลัง บำรุงกำหนัด แก้กามตายด้าน เป็นยารักษาริดสีดวงทวาร

เหง้าและราก 

- แก้บิดมูกเลือด เป็นยาขับปัสสาวะ แก้ปัสสาวะพิการ ใช้เป็นยาภายนอกรักษาขี้กลาก

ใบ

 - บำรุงธาตุ แก้โรคในปาก คอ แก้โลหิตเป็นพิษ ถอนพิษต่างๆ

หนุมานประสานกาย

หนุมานประสานกาย

สรรพคุณ 

-รักษาโรคหืด โรคแพ้อากาศ ขับเสมหะ

-รักษาโรคหลอดลมอักเสบ

-รักษาวัณโรคปอด แก้ไอ แก้อาเจียนเป็นเลือด

-ตำพอกแผลห้ามเลือด ห้ามเลือด

ทองพันชั่ง

ทองพันชั่ง

สรรพคุณ 

ราก

- แก้กลากเกลื้อน รักษาโรคมะเร็ง รักษาโรคผิวหนัง ดับพิษไข้ แก้พิษงู แก้พยาธิวงแหวนตาผิวหนัง

ทั้งต้น

 - รักษาโรคผิวหนัง แก้น้ำเหลืองเสีย แก้กลากเกลื้อน ผื่นคัน รักษามะเร็ง คุดทะราด ขับพยาธิตามผิวหนัง ตามบาดแผล แก้ไส้เลื่อน ไส้ลาม แก้ปัสสาวะผิดปกติ

ต้น 

- บำรุงร่างกาย แก้โรค 108 ประการ รักษาโรคผมร่วง

ใบ

 - ดับพิษไข้ แก้กลากเกลื้อน ผื่นคัน แก้โรคไขข้ออักเสบ รักษาโรคผิวหนัง รักษาโรคมะเร็ง รักษาโรคความดันโลหิตสูง แก้ผมร่วง บำรุงร่างกาย แก้โรค 108 ประการ แก้ปวดฝี แก้พิษงู ถอนพิษ แก้อักเสบ แก้โรคมุตกิต รักษาโรคพยาธิวงแหวนตามผิวหนัง
นอกจากนี้ยังใช้ผสมในตำรับยาร่วมกับสมุนไพรอื่นๆ รักษาโรคต่อไปนี้คือ

ราก

 - รักษามะเร็งเนื้องอก รักษามะเร็งปอด กระเพาะลำไส้ มะเร็งตามร่างกาย ทำให้ผมดกดำ แก้ไอเป็นเลือด อาเจียนเป็นเลือด แก้ริดสีดวงทวาร ดับพิษไข้ รักษาโรคผิวหนัง แก้กระษัย แก้ผมหงอก ผมร่วง รักษาโรคตับพิการ รักษาโรครูมาติซึม รักษาโรคไขข้อพิการ แก้ลมเข้าข้อทำให้ปวดบวมต่างๆ ขับปัสสาวะ แก้แมงเคียนกินรากผม แก้เหา แก้รังแค

ทั้งต้น 

- รักษาโรคผิวหนัง คุดทะราด แก้เม็ดผื่นคัน

ต้น

 - รักษามะเร็งเนื้องอก รักษามะเร็งปอด มะเร็งกระเพาะ มะเร็งตามร่างกาย มะเร็งลำไส้ แก้แมงเคียนกินรากผม แก้เหา แก้รังแค รักษาโรคผิวหนัง

ใบ

 - แก้แมงเคียนกินรากผม แก้เหา แก้รังแค รักษาโรคผิวหนัง แก้ไข้ แก้ปวดหัวตัวร้อน แก้มะเร็งไช แก้หิดมะตอย รักษาโรคมะเร็ง รักษาวัณโรค แก้ใจระส่ำระสาย แก้คลุ้มคลั่ง แก้สารพัดพิษ
นอกจากนี้ในตำราบางเล่ม ยังได้กล่าวถึงสรรพคุณทองพันชั่ง โดยไม่ได้ระบุว่าใช้ส่วนใดของพืช หรือส่วนใดในตำรายาร่วมกับสมุนไพรอื่นๆ ในการบำบัดรักษาโรคต่างๆ ดังต่อไปนี้คือ
- รักษาโรคความดันโลหิตสูง รักษาโรคมะเร็ง แก้มุตกิตระดูขาว เป็นยาอายุวัฒนะ แก้ผมร่วง รักษาโรคนิ่ว 
- แก้เคล็ดขัดยอกชายโครง มือเคล็ด คอเคล็ด แก้มะเร็งในกระเพาะ แก้ฝีประคำร้อย แก้มะเร็งในคอ แก้มะเร็งในปาก แก้ไข้เหนือ แก้จุกเสียด เป็นยาหยอดตา แก้ไอเป็นเลือด แก้ช้ำใน แก้นิ่ว แก้โรคผิวหนัง แก้ลมสาร แก้มะเร็งในปอด แก้มะเร็งภายในและภายนอก

มะละกอ

มะละกอ

สรรพคุณ 

 ผลสุก

 – เป็นยากัน หรือแก้โรคเลือดออกตามไรฟัน เป็นยาระบาย

ยางจากผลดิบ

 - เป็นยาช่วยย่อย ฆ่าพยาธิ

ราก 

- ขับปัสสาวะ

ขี้เหล็ก

ขี้เหล็ก

สรรพคุณ 

ดอก 
-  รักษาโรคเส้นประสาท นอนไม่หลับ ทำให้หลับสบาย
-  รักษาหืด รักษาโรคโลหิตพิการ ผายธาตุ
-  รักษารังแค ขับพยาธิ

ราก

- รักษาไข้ รักษาโรคเหน็บขา ทาแก้เส้นอัมพฤกษ์ให้หย่อน แก้ฟกช้ำ แก้ไข้บำรุงธาตุ ไข้ผิดสำแดง

ลำต้นและกิ่ง

- เป็นยาระบาย รักษาโรคผิวหนัง แก้โรคกระษัย แก้นิ่ว ขับปัสสาวะ ขับระดูขา

ทั้งต้น

 - แก้กระษัย ดับพิษไข้ แก้พิษเสมหะ รักษาโรคหนองใน รักษาอาการตัวเหลือง เป็นยาระบาย

เปลือกต้น 

- รักษาโรคริดสีดวงทวาร โรคหิด แก้กระษัย ใช้เป็นยาระบาย

แก่น
- รักษาโรคเบาหวาน รักษาโรคหนองใน ใช้เป็นยาระบาย
- รักษาวัณโรค รักษามะเร็งปอด ปอดอักเสบ มะเร็งลำไส้ มะเร็งกระเพาะอาหาร

ใบ
- รักษาโรคบิด โรคเบาหวาน แก้ร้อนใน รักษาฝีมะม่วง
- รักษาโรคเหน็บชา ลดความดันโลหิตสูง ขับพยาธิ เป็นยาระบาย
- รักษาอาการนอนไม่หลับ

ฝัก

 - แก้พิษไข้เพื่อน้ำดี พิษไข้เพื่อเสมหะ แก้ลมขึ้นเบื้องสูง เบื้องบน โลหิตขึ้นเบื้องบน ทำให้ระส่ำระสายในท้อง

เปลือกฝัก 

- แก้เส้นเอ็นพิการ

บอระเพ็ด

บอระเพ็ด

สรรพคุณ 

ราก  
-  แก้ไข้เหนือ ไข้สันนิบาต แก้ไข้พิษ ไข้จับสั่น
-  ดับพิษร้อน ถอนพิษไข้
-  เจริญอาหาร

ต้น
-  แก้ไข้ แก้ไข้พิษ แก้ไข้กาฬ แก้ไข้เหนือ
-  บำรุงกำลัง บำรุงธาตุ
-  แก้อาการแทรกซ้อน ขณะที่เป็นไข้ทรพิษ
-  แก้ไข้เพื่อโลหิต แก้เลือดพิการ
-  แก้ร้อนในกระหายน้ำ แก้สะอึก แก้พิษฝีดาษ
-  เป็นยาขมเจริญอาหาร
-  เป็นยาอายุวัฒนะ

ใบ
-  แก้ไข้ แก้ไข้พิษ แก้ไข้กาฬ แก้ไข้จับสั่น
-  ขับพยาธิ แก้ปวดฝี
-  บำรุงธาตุ
-  ยาลดความร้อน
-  ทำให้ผิวพรรณผ่องใส หน้าตาสดชื่น
-  รักษาโรคผิวหนัง ผดผื่นคันตามร่างกาย
-  ช่วยให้เสียงไพเราะ
-  แก้โลหิตคั่งในสมอง
-  เป็นยาอายุวัฒนะ

ดอก
-  ฆ่าพยาธิในท้อง ในฟัน ในหู

ผล
-  แก้เสมหะเป็นพิษ แก้ไข้พิษ
-  แก้สะอึก

กระทือ

กระทือ

สรรพคุณ 

1. บำรุงและขับน้ำนม

2.ขับปัสสาวะ

3.แก้ท้องอืด ปวดมวนในท้อง

ว่านหางจระเข้

ว่านหางจระเข้

สรรพคุณ :

ใบ

 - รสเย็น ตำผสมสุรา พอกฝี

ทั้งต้น

- รสเย็น ดองสุราดื่มขับน้ำคาวปลา

ราก 

- รสขม รับประทานถ่ายโรคหนองใน แก้มุตกิด

ยางในใบ

 - เป็นยาระบาย

น้ำวุ้นจากใบ

 - ล้างด้วยน้ำสะอาด ฝานบางๆ รักษาแผลสดภายนอก น้ำร้อนลวก ไฟไหม้ ทำให้แผลเป็นจางลง ดับพิษร้อน ทาผิวป้องกันและรักษาอาการไหม้จากแสงแดด ทาผิวรักษาสิวฝ้า และขจัดรอยแผลเป็น

เนื้อวุ้น 

- เหน็บทวาร รักษาริดสีดวงทวาร

เหง้า 

- ต้มรับประทานแก้หนองใน โรคมุตกิด

ขิง

ขิง

 สรรพคุณของขิง

เหง้าแก่สด 
 -  ยาแก้อาเจียน
 -  ยาขมเจริญอาหาร
 -  ยาแก้ท้องขึ้น ท้องอืดเฟ้อ ขับลม
 -   แก้ไอ ขับเสมหะ บำรุงธาตุ
 -  สามารถต้านการเกิดแผลในกระเพาะอาหาร ลดอาการจุกเสียดได้ดี
 -  มีฤทธิ์ในการขับน้ำดี เพื่อย่อยอาหาร
 -  แก้ปากคอเปื่อย แก้ท้องผูก
 -  ลดความดันโลหิต

ต้น 

-                   ขับผายลม แก้จุกเสียดแน่นเฟ้อ แก้นิ่ว บำรุงไฟธาตุ แก้คอเปื่อย ช่วยย่อยอาหาร ฆ่าพยาธิ แก้โรคตา แก้บิด แก้ลมป่วง แก้ท้องร่วงอย่างแรง แก้อาเจียน

ใบ

-                    แก้โรคกำเดา ขับผายลม แก้นิ่วแก้เบาขัด แก้คอเปื่อย บำรุงไฟธาตุ ช่วยย่อยอาหาร ฆ่าพยาธิ แก้โรคตา  ขับลมในลำไส้

ดอก 

-                    ทำให้ชุ่มชื่น แก้โรคตาแฉะ ฆ่าพยาธิ ช่วยย่อยอาหาร แก้คอเปื่อย บำรุงไฟธาตุ  แก้นิ่ว แก้เบาขัด แก้บิด

ผล

            แก้ไข้

ไพล

สรรพคุณ 

เหง้า 
- เป็นยาแก้ท้องขึ้น ท้องอืดเฟ้อ ขับลม
- แก้บิด ท้องเดิน ขับประจำเดือนสตรี ทาแก้ฟกบวม แก้ผื่นคัน
- เป็นยารักษาหืด
- เป็นยากันเล็บถอด
- ใช้ต้มน้ำอาบหลังคลอด

น้ำคั้นจากเหง้า - รักษาอาการเคล็ดขัดยอก ฟกบวม แพลงช้ำเมื่อย

หัว - ช่วยขับระดู ประจำเดือนสตรี เลือดร้าย แก้มุตกิตระดูขาว แก้อาเจียน แก้ปวดฟัน

ดอก - ขับโลหิตกระจายเลือดเสีย

ต้น - แก้ธาตุพิการ แก้อุจาระพิการ

ใบ - แก้ไข้ ปวดเมื่อย แก้ครั่นเนื้อครั่นตัว แก้เมื่อย

กะเพรา

กะเพรา

สรรพคุณ 

1. แก้อาการคลื่นไส้ อาเจียน (เกิดจากธาตุไม่ปกติ)

2. ใช้แก้อาการท้องอืดเฟ้อ แน่จุกเสียดและปวดท้อง

3. แก้ไอและขับเหงื่อ

4. ขับพยาธิ

5. ขับน้ำนมในสตรีหลังคลอด

6. ลดไข้

7. เป็นยาอายุวัฒนะ

8. เป็นยารักษาหูด กลากเกลื้อน ต้านเชื้อรา

9. เป็นยาสมุนไพร ใช้ไล่ หรือฆ่ายุง

10. เป็นสมุนไพร ไล่แมลงวันทอง

มะรุม

มะรุม

มะรุม จัดเป็นพืชผักพื้นบ้านของไทย มีประโยชน์อเนกประสงค์ ทั้งทางด้านอาหาร ยาและอุตสาหกรรม เป็นไม้ยืนต้นที่โตเร็ว ทนแล้ง ปลูกง่ายในเขตร้อน อาจจะเติบโตมีความสูงถึง 4 เมตรและออกดอกภายในปีแรกที่ปลูก ใบเป็นใบประกอบแบบขนนก ชนิดที่แตกใบย่อย 3 ชั้น ยาว 20 - 40 ซม. ออกเรียงแบบสลับ ใบย่อยยาว 1 - 3 ซม. รูปไข่ ปลายใบและฐานใบมน ผิวใบด้านล่างสีอ่อนกว่าและมีขนเล็กน้อยขณะที่ใบยังอ่อน ใบมีรสหวานมัน ออกดอกในฤดูหนาว บางพันธุ์ออกดอกหลายครั้งในรอบปี ดอกเป็นดอกช่อ สีขาว กลีบเรียง มี 5 กลีบ กลีบดอกมี 5 กลีบแยกกัน ดอกมีรสขม หวาน มันเล็กน้อย ผลเป็นฝักยาว เปลือกสีเขียวมีส่วนคอดและส่วนมน เป็นระยะ ๆ ตามยาวของฝัก ฝักยาว 20 - 50 ซม. ฝักมีรสหวาน เมล็ดเป็นรูปสามเหลี่ยม มีปีกบางหุ้ม 3 ปีก เส้นผ่าศูนย์กลางของเมล็ดประมาณ 1 ซม.

สรรพคุณของมะรุม

มะรุมในทางการแพทย์จะช่วยใช้ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดในผู้ป่วยเบาหวาน ควบคุมภาวะความดันโลหิตสูง ช่วยเพิ่มและเสริมสร้างภูมิคุ้มกันให้แก่ร่างกาย

·         ใบ ใช้ถอนพิษไข้ แก้เลือดออกตามไรฟัน แก้อักเสบ แก้แผล ฆ่าเชื้อแบคทีเรีย ขับปัสสาวะ ป้องกันมะเร็ง ลดความดันโลหิต

·         ยอดอ่อน ใช้ถอนพิษไข้

·         ดอก ใช้แก้ไข้หัวลม เป็นยาบำรุง ขับปัสสาวะ ขับน้ำตา ฆ่าเชื้อแบคทีเรีย ป้องกันมะเร็ง

·         ฝัก แก้ไข้ ป้องกันมะเร็ง ลดความดันโลหิต

·         เมล็ด เมล็ดปรุงเป็นยาแก้ไข้ แก้บวม แก้ปวดตามข้อ ป้องกันมะเร็ง

·         ราก รสเผ็ด หวาน ขม สรรพคุณ แก้อาการบวม บำรุงไฟธาตุ รักษาโรคหัวใจ รักษาโรคไขข้อ (rheumatism)

·         เปลือกลำต้น รสร้อน สรรพคุณขับลมในลำไส้ ทำให้ผายหรือเรอ คุมธาตุอ่อน ๆ แก้ลมอัมพาต ป้องกันมะเร็ง คุมกำเนิด เคี้ยวกินช่วยย่อยอาหาร

·         ยาง (gum) ฆ่าเชื้อไทฟอยด์ ซิฟิลิส (syphilis) แก้ปวดฟัน earache, asthma